weekbericht 4 oktober 2025

Jeruzalem toen Jom Kippoer begon 

Jeruzalem, 4 oktober 2025/5786 week 40

Goedenavond beste familie en vrienden,

 

We begonnen deze week met een mooie dienst in onze gemeente. Een goede bekende van ons Roy Kendall was onze gast pianist en deed dit op zijn eigen karakteristieke wijze. Ik miste een gedeelte van de dienst omdat ik per ongeluk een afspraak op zondagmorgen met mijn mondhygiëniste gemaakt had.

Ons groeiende muziek team! 

 

's Middags vierden we Leo's 66e verjaardag met Hizkia's zelfgebakken appeltaart MET slagroom. 

De rest van onze week veranderde drastisch toen op maandagmorgen vroeg onze benedenbuurvrouw overleed. Petra vertelt wat er gebeurde. Dat was een heleboel, vandaar dat dit weekbericht langer dan anders is. Velen van jullie hebben Zehava persoonlijk ontmoet, daarom dit uitgebreide verslag. 

foto 2017 

Zehava, van gezegende nagedachtenis. 1947-2025

De afgelopen maanden begon onze benedenbuurvrouw Zehava, steeds meer af te takelen, zowel lichamelijk als geestelijk. Micha, onze huisbaas, en haar echtgenoot, probeerde zo goed als kon haar op de been te houden. We hielden ons hart vast, want de 78 (!) jarige huisarts heeft nog een drukke praktijk, doet daarbij de gidsencursus, plus de boodschappen en het huishouden.

Eigenlijk kon Zehava niet meer alleen thuis blijven. Haar bloeddruk daalde vaak schrikbarend laag, helemaal als ze opstond. Als Micha niet thuis was, belde hij Zehava ieder uur (!) om te vragen hoe het met haar ging en hoe haar bloeddruk was. Als ze dan niet opnam, belde hij mij en dan ging ik naar beneden om te zien wat er aan de hand was. Soms bleek dat de batterij van haar telefoon leeg was, of hij stond op zacht…. Een andere keer vond ik haar op de grond voor het bed, waar ze niet meer in kon komen. De alarmketting en armband lagen in de badcel. Al lange tijd probeerde Micha thuishulp te regelen, maar dat bleek heel erg moeilijk, omdat hij de hulp alleen wilde voor de uren dat hij van huis was.

Maandag 29 september, was Micha om 5.00 uur opgestaan om Zehava haar bloeddruk medicijnen te geven. Hij moest om 6.00 uur de deur uit voor een gidsen tourdag. Om zeven uur belde hij haar om te checken of de bloeddruk omhoog was gegaan, maar kreeg geen gehoor. Hij belde mij om 7.45 uur, met het gebruikelijk verzoek om te gaan kijken of alles o.k. was.

Dit keer dus niet.
Blijkbaar was Zehava in de badkamer flauwgevallen en achterover, over haar achterhoofd gevallen.
Ik zag meteen dat ze niet meer leefde. Hoe moest ik dit aan Micha vertellen die op mijn telefoontje wachtte.

"Micha, ze ademt niet meer," begon ik voorzichtig.

"Bel een ambulance," zei hij meteen.

"Micha, ze is er niet meer," probeerde ik opnieuw.

"Wat? Bel meteen een ambulance."

"Micha! Ze is overleden."

"---------." Een moment van stilte totdat de vreselijke waarheid tot hem doordrong.

Zit je daar in een bus met door elkaar pratende mensen om je heen en hoor je dat je vrouw is overleden ….

De gidsenleider regelde meteen een taxi voor Micha, die uit Tel Gezer naar huis moest zien te komen. De taxichauffeur belde dat hij vast zat in een file. Een andere taxi besteld vanuit Beit Shemesh. De twee taxis kwamen toen bijna tegelijk aan….

En toen nog een rit van een half uur naar Jeruzalem, in de staart van de ochtendspits.

In de tussentijd belde ik 101, (noodhulp) die een eerstehulpverlener stuurde. Hij zag ook meteen dat Zehava niet meer gered kon worden. Even later kwam de intensive care ambulance die een ECG moest maken voor het overlijdensbewijs. Doordat ik kind aan huis was wist ik waar Zehava's identiteitsbewijs lag en kon ik de eerste informatie geven over haar gezondheidstoestand. 

En toen kwam de politie, om te checken of er geen kwaadaardigheid in het spel was. De zwaarbewapende agente vulde een hele vragenlijst in.  Toen wachten tot Micha eindelijk aankwam. Nadat ze hem gelegenheid hadden gegeven om huilend afscheid te nemen van de vrouw waarmee hij meer dan 48 jaar lief en leed had gedeeld, werd ook hij nog 'verhoord' door een hogere politieofficier.

Micha's halfbroer kwam meteen over uit Tsur Hadassah, en ik ben bij hen gebleven tot dochter Anat uit de Negev kwam met de baby en haar man (die in Tel Aviv aan het werk was). De andere dochter, Yael, die op vrijdag naar Israël zou vliegen, was onbereikbaar in Seattle, waar het nacht was en ze haar telefoon niet opnam. Een reisbureau had een ticket voor haar kunnen regelen, dus was het te hopen dat ze haar op tijd konden bereiken.

Na verschillende pogingen lukte het Micha uiteindelijk om zijn dochter te pakken te krijgen, die meteen haar koffer moest pakken en richting luchthaven rijden.

De begrafenis zou op dinsdagavond om 21.30 uur plaatsvinden.

Het was een behoorlijk enerverende ochtend, en ik kon pas rond 11.30 uur naar boven, nadat Anat was gearriveerd.

Wim had me 's morgens beneden al ontbijt en koffie gebracht, want daar waren we nog niet aan toegekomen.

Maandagavond zijn we nog met onze gasten naar beneden gegaan voor een condoleantiebezoekje.

Anat en haar vader waren de hele dag in de weer om het huis klaar te maken voor de ontvangst van rouwbezoekers.

overlijdensposters op de muur en poort met bezoektijden

Vanwege Jom Kippoer op Donderdag 2 oktober, mag er officieel geen sjieva (7 dagen rouw) worden gehouden. Vandaar dat het geen 'sjieva' genoemd werd maar gewoon 'rouwbezoek'.

'afscheidskoffie met Dick & Margriet en Arie en Dirrie, inplaats van de gebruikelijke groepsfoto.

Yael's vliegtuig landde net op tijd en werd door haar vader en Anat opgehaald. Toen snel naar huis, omkleden en naar de begraafplaats. 

We zijn niet naar de begrafenis geweest, die pas tegen 23.00 was afgelopen. Om 21.30 uur begonnen ze in de aula met toespraken van verschillende mensen. Anat vertelde dat ze zo getroost was door de toespraken, waaruit naar voren kwam hoe geliefd Zehava was geweest bij zoveel mensen. Ondanks het late uur waren de mensen van heinde en ver gekomen. Pas om 23.00 uur gingen ze naar het graf. Daar waren opnieuw een paar korte toespraken en werden een paar liederen gezongen. Micha bleef nog lang napraten en pas rond 23.45 uur hoorde ik de garagedeur dichtgaan. Doordat twee gastenkamers die ochtend waren vrijgekomen, kon een vriendin van Anat bij ons overnachten.

De volgende dag liep het rouwbezoek bij Micha af en aan. Op Jom Kippoer konden ze een beetje bijkomen en bijtanken voor een nieuwe vloedgolf aan bezoekers. Uit ervaring weten we hoe slopend, maar hoe belangrijk deze periode is. Iedere keer opnieuw moet je hetzelfde verhaal vertellen, wat belangrijk is voor de verwerking van deze enorme schok.

Micha wilde opnieuw van mij horen hoe ik Zehava gevonden had en ik moest op de grond gaan liggen om dat duidelijk te maken. Hij vertelde dat ze pas kortleden de diagnose hadden gekregen, dat Zehava Multiple system atrofie had. Deze degenererende afwijking is ongeneselijk en alleen symptomatisch te behandelen. We wisten dat Zehava hollende achteruitging, maar toch kwam dit onverwachts en was niet te vermijden geweest, hoe goed Micha ook voor haar zorgde en haar verschillende keren had opgevangen toen ze bezig was flauw te vallen.

Het verlies en de pijn van het gemis is enorm, maar voor Zehava is de massale
hersenbloeding die tot haar dood leidde een zegen geweest. Anders was ze in een verpleegtehuis terecht gekomen, bedlegerig met sondevoeding – een enorme lijdensweg.

Voor ons is het een voorrecht en 'eer' om deze familie tijdens hun rouwperiode tot steun en praktische hulp te mogen zijn. Anat's schoonouders konden afgelopen nacht ook bij ons overnachten.

Blijkbaar vertelt Micha aan alle bezoekers dat Zehava door de buurvrouw gevonden was. Toen ik vanmiddag even bij hen binnenliep, werd ik aan een echtpaar voorgesteld als 'DE' buurvrouw….

Het meeleven is nog niet voorbij. Straks zal ik proberen Micha in de gaten te houden, omdat Anat bang is dat haar vader in een depressie zal raken.

"Troost, troost Mijn volk" (Jesaja 40:1) in actie. Wat een genade en voorrecht dat we er voor hen mogen zijn.

Op woensdagavond begon grote verzoendag en op donderdagmorgen moest ik op verzoek weer 3 Filipijnse caretakers - zij zorgen dag en nacht voor twee zwaar gehandicapte jonge mannen, een ’s nachts en twee overdag- naar huis brengen en ophalen.  

Altijd weer een spannende gebeurtenis op Jom Kippoer, als er officieel niemand op de weg is dan alleen spelende kinderen die gebruikmaken van deze verkeerloze dag en dan bezit van de weg nemen om te spelen met alles wat wieltjes heeft. Rustig rijden dus met knipperlichten aan. Alles ging goed.

Jom Kippoer in Tel Aviv. Ayalon snelweg zonder autos! 

Op vrijdag waren Leo, Hizkia en Judy weer ergens anders te gast en hoefde Petra geen Sabbatsmaaltijd te bereiden.

Vandaag dus weer Nadia opgehaald, onze zaterdagse routine bezoekjes. Ze zat goed in haar vel en genoot weer van de patat en kipschnitzel. Petra was weer druk bezig met de voorbereiding van het weekbericht, de muziek en liederen voor de dienst.

 

Verder zijn we dagelijks druk met de voorbereiding van de dag berichten en alles wat daarbij komt kijken. Judy is daar ook heel intensief mee bezig, vnl. de Nederlandse berichten. Wij zijn Keyboard warriors: Strijden voor het digitale verhaal van Israël. 

Via email, Whatsapp, Telegram en Faceboek strijden we tegen de laster en belasteringen van de Israëlhaters en antisemieten van deze wereld. 

Misschien een druppel op een gloeiende plaat, maar we willen niet stil in een hoekje zitten en de leugens en halve waarheden zonder tegenwerking hun gang laten gaan. Wie zwijgt stemt toe. 

Onze poezen waren ook wat van slag af door de vele bezoekers die bij Micha op condoleancebezoek kwamen.

 

Tot de volgende week,

Wim en Petra