De lange weg naar herstel

Een van de moeilijkste dilemma's in het rehabilitatieproces van de bevrijde  gijzelaars die in de eerste rondes bij ons terugkwamen, was dat... we geen literatuur hebben. Er is geen handleiding, geen onderzoek naar zo'n langdurige gevangenschap, er is geen therapeutisch protocol dat je op pagina 37 kunt openslaan en lezen “wat je nu moet doen”.

Wat doe je als er geen referentie is? We luisteren. Niet intellectueel luisteren, maar luisteren naar het lichaam, naar de ademhaling, naar de blik.

De eerste vraag, nog voor “Hoe verwerk je het trauma?”, is “Hoe krijg je het gevoel van controle over jezelf terug?”. Want wie twee jaar lang leeft in een realiteit waarin elke beslissing, wanneer je eet, wanneer je spreekt, hoe je zit, uit handen wordt genomen, verliest de psychologische basis waarop alle genezing is gebouwd: het geloof dat ik invloed heb op mijn leven.

Beginnend bij de kleinste details. “Wil je water of thee? ”Wil je bij het raam of bij de deur zitten? "Dit zijn geen technische vragen, elke keuze is controle die is weggenomen en langzaam terugkeert.

"Mijn broertje, wat wilde je graag de zee zien. Na twee jaar duisternis, is er licht en zijn we hier bij je. We houden van je ❤️" Amit Braslaski, wiens broer Rom twee jaar alleen doorbracht in een Palestijnse Islamitische Jihad-tunnel in Gaza, deelde een foto van hen samen op het strand.

Dit is het terugnemen van de zeggenschap over het lichaam. In plaats van een wereld waarin het lichaam onderworpen was aan de controle van de ander, wordt het weer een instrument van de wil, van het persoonlijke ritme, van het leven.

Een van de meest voorkomende fouten na een trauma is de wens om “te weten wat er is gebeurd”. Maar iemand die twee jaar in gevangenschap heeft geleefd, heeft geen vragen nodig, hij heeft de rust nodig die dat met zich meebrengt. 

Dus in plaats van “vertel het me”, zeiden we: “Als je er klaar voor bent, ben ik er voor je.”

Dit is een van de meest diepgaande hulpmiddelen voor genezing. De stilte die je wordt gegeven, is al controle. Het is een keuze wanneer, hoe en voor wie je de deur opent.

Een van de dimensies waar we niet altijd over praten, is verloren tijd. Niet alleen fysieke tijd, maar ook levensduur. 

Twee jaar waarin kinderen zonder jou opgroeiden, ouders oud werden, vrienden uit elkaar groeiden, de wereld doorging. Er is hier behoefte aan een rouwproces voor het leven dat niet was, niet alleen voor wat voorbij is, maar ook voor wat niet is gebeurd. Verjaardagen, een dochter die haar bat mitswa viert zonder vader. Een zoon in het leger.

Een deel van genezing is ook leren loslaten, niet proberen de tijd te “vangen”, maar afscheid nemen van wat niet meer terugkomt.

"Loslaten is niet hetzelfde als opgeven."

De vraag ‘Wie ben ik?’ wordt erg ingewikkeld. Ben ik nog dezelfde persoon? En is degene die terugkwam echt mij, of een versie die is opgebouwd uit overleven?

In dit proces van herstel is er een besef dat al deze identiteiten mij zijn. Al deze versies leven in mij, en dat is oké.

Ook de families leefden met chronisch trauma: maanden van onzekerheid, schuldgevoelens, hoop en pijn. En wanneer de ontmoeting eindelijk plaatsvindt, is dat geen terugkeer naar de routine, maar een ontmoeting tussen twee nieuwe versies van dezelfde mensen.

Soms is er een moment van verwachting, dat nu alles weer zal worden zoals het was. Maar ze zijn allemaal veranderd. En de genezing van het gezin is niet ‘hoe je een man thuis krijgt’, maar hoe je een nieuw thuis om hem heen bouwt.

En hoe ga je weer aan het werk? Hoe ga je weer om met de gemeenschap? Hoe ga je om met nieuwsgierigheid, met vragen, met blikken van medeleven of interesse die soms aanvoelen als indringend?

En hoe word je geen symbool? 
Want de man wil niet de ‘ontvoerde’ zijn in een
samenleving die je tot held of slachtoffer maakt.

En het is belangrijk voor mij om je eraan te herinneren dat niet elk verhaal “posttraumatische groei” kent, en dat je dat niet hoeft te forceren. 

Er is geen verplichting om “sterker te worden” of “iets te leren”.

Soms is trauma gewoon trauma, 

en is genezing 'gewoon' overleven.

 

Liraz Margalit  FB-bericht 17 oktober 2025