De sirenes zijn gestopt, maar de geest is nog steeds in oorlog

 

De sirenes zijn gestopt, maar de geest is nog steeds in oorlog: waarom is het zo moeilijk om terug te keren naar de routine?

“We hebben allemaal noodgedwongen gedrag aangenomen om deze periode te overleven”, zegt dr. Lior Cohen, klinisch psycholoog

Het staakt-het-vuren heeft de sirenes misschien tot zwijgen gebracht, maar voor veel Israëli's klinkt de oorlog met Iran nog steeds door. Gevoelens van angst, onrust en emotionele uitputting blijven bestaan en treffen zowel volwassenen als kinderen. “We hebben allemaal noodgedwongen gedrag aangenomen om deze periode te overleven”, zegt dr. Lior Cohen, klinisch psycholoog en hoofd geestelijke gezondheidszorg bij Meuhedet in het district Jeruzalem. “Nu moeten we leren hoe we terug kunnen keren naar hoe het was, en dat gaat niet van de ene op de andere dag.”

Zelfs nu de rust schijnbaar is teruggekeerd, staan de sociale media vol met berichten van mensen die hun trauma's delen: slaapstoornissen, angst bij het horen van sirenes, angst om het huis te verlaten, emotioneel eten en concentratieproblemen. Sommigen melden symptomen van angst die maar niet verdwijnen.

Dr. Cohen legt uit dat de overgang van noodsituatie naar routine vaak ingewikkelder is dan andersom. De moeilijkheid zit volgens hem op twee niveaus: fysiologisch en gedragsmatig. “Tijdens langdurige stress maakt het lichaam cortisol aan en blijft het in hoogste staat van paraatheid. Zelfs als het externe gevaar voorbij is, keert het lichaam niet automatisch terug naar de normale toestand. Het kost tijd voordat de fysiologische systemen weer in balans zijn.”

Tegelijkertijd hebben veel mensen nieuwe gewoontes aangenomen: onregelmatig slapen, dwangmatig snacken, zich terugtrekken uit sociale contacten en aanhoudende angst. "We hebben allemaal noodgewoontes aangenomen om het hoofd boven water te houden. Nu we terugkeren naar onze routine, moeten we onze vroegere manier van leven opnieuw leren. Dat proces kost tijd en geduld.“

Ondanks het staakt-het-vuren blijven de hersenen op zoek naar bedreigingen. ”In noodsituaties activeren de hersenen de ‘vecht- of vluchtreactie’“, legt Dr. Cohen uit. ”Zodra het gevaar geweken is, schakelen de hersenen niet onmiddellijk uit. Ze blijven in overlevingsmodus werken.“ Deze aanhoudende alertheid kan zich uiten in verwarring, concentratieproblemen of een gevoel van leegte – allemaal tekenen dat de hersenen hun verdedigingsmechanismen nog niet hebben verlaagd.

Mensen melden ook gedragsmatige naschokken, zoals slecht slapen, prikkelbaarheid, emotionele vermoeidheid en een sterke behoefte aan zoetigheid. ”Dit is een biologische reactie“, legt hij uit. ”Het lichaam zoekt manieren om zichzelf te kalmeren, vaak via suiker."

Volgens Dr. Cohen herstellen de meeste mensen geleidelijk binnen een paar dagen tot twee weken. Toch zijn de intensiteit en de duur van de symptomen van belang. “Als u moeite heeft om basisfuncties zoals goed slapen, goed eten of functioneren op het werk of thuis weer op te pakken, is het misschien tijd om professionele hulp te zoeken. Doe dit niet alleen.”

Niet alleen volwassenen hebben het moeilijk. Ouders zien hun kinderen worstelen met verwarring, prikkelbaarheid en zelfs weigering om naar school of andere dagelijkse activiteiten te gaan. “Net als volwassenen kunnen kinderen boosheid, rusteloosheid of terugtrekking vertonen”, zegt Dr. Cohen. “Maar ze missen de emotionele of cognitieve middelen om te begrijpen dat het gevaar geweken is. Ze hebben volwassenen nodig om de werkelijkheid te helpen interpreteren.”

Hij benadrukt het belang van open, op de leeftijd afgestemde communicatie. Door geleidelijk weer routines in te voeren – regelmatige slaap, evenwichtige maaltijden en lichaamsbeweging – kunnen kinderen zich veiliger voelen. “Met de juiste emotionele steun zullen de meeste kinderen zich weer herstellen.”

Je hoeft niet in de frontlinie te staan om getroffen te zijn

Dr. Cohen benadrukt dat zelfs mensen die niet direct door raketaanvallen zijn getroffen, zoals mensen die geen dierbaren of hun huis hebben verloren, emotionele gevolgen ondervinden. “Sinds 7 oktober zien we dat mensen in het hele land, en zelfs internationaal, last hebben van angst, verdriet of stress”, zegt hij.

Hij legt uit dat dit een natuurlijke reactie is die voortkomt uit empathie, een gevoel van gemeenschap en het besef dat trauma iedereen kan treffen. “Het gaat niet alleen om de nabijheid van het gevaar, maar ook om hoe de geest de ervaring verwerkt.”

Wat kunnen we doen om onszelf en anderen te helpen hiermee om te gaan? Dr. Cohen adviseert een geleidelijke terugkeer naar de normale gang van zaken. “Zorg voor een regelmatig slaappatroon, regelmatige maaltijden en voldoende beweging. Routine zorgt voor stabiliteit en een gevoel van veiligheid – het is een echte houvast.”

Ontspanningstechnieken zoals diep ademhalen, mindfulness of geleide visualisatie kunnen helpen om zowel fysieke als mentale spanning te verminderen. Ook lichaamsbeweging kan zeer effectief zijn. “Beweging helpt het zenuwstelsel te reguleren, zowel bij volwassenen als bij kinderen.”

En onderschat de kracht van praten niet. “Gesprekken met vrienden, familie of anderen die hetzelfde meemaken, helpen om verbondenheid te creëren en gevoelens van isolatie te verminderen. Weten dat je niet alleen bent, versterkt de emotionele veerkracht.”

Het tweesnijdende zwaard van sociale media

De afgelopen weken zijn sociale media een platform geworden voor het delen van angst en emotionele overbelasting. “Als we zien dat anderen hun ervaringen delen, geeft dat ons het geruststellende gevoel dat we niet alleen zijn”, zegt dr. Cohen. Maar hij waarschuwt ook voor de keerzijde: “Voortdurende blootstelling aan emotioneel geladen of verontrustende inhoud kan ons overweldigen en het moeilijker maken om tot rust te komen.” De sleutel is volgens hem evenwicht. “Neem pauzes van schermen. Maak tijd vrij voor dingen die echt rust geven, zoals face-to-face interacties, beweging of alles wat je innerlijke rust bevordert.”

https://www.jpost.com/israel-news/culture/article-859766#google_vignette